Od pomysłu do finansowania — jak powstaje spółdzielnia energetyczna na Podlasiu

Spółdzielnie energetyczne umożliwiają wspólne wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł i jej rozliczanie na obszarze jednej gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej albo maksymalnie trzech takich gmin bezpośrednio ze sobą sąsiadujących. Taki model pozwala zwiększać wykorzystanie energii wytwarzanej lokalnie i korzystać z preferencji przewidzianych dla spółdzielni energetycznych. Na Podlasiu tworzenie lokalnych grup energetycznych może być rozwiązaniem między innymi dla właścicieli domów jednorodzinnych, rolników i przedsiębiorstw.

Czym spółdzielnia energetyczna różni się od prosumenta OZE?

W przypadku wytwarzania energii elektrycznej łączna moc zainstalowana elektryczna wszystkich instalacji OZE w spółdzielni nie może przekroczyć 10 MW, a ich sprawność wytwarzania musi umożliwiać pokrycie w ciągu roku co najmniej 70% potrzeb własnych spółdzielni i jej członków. To jedna z istotnych różnic względem indywidualnego prosumenta, który wytwarza energię na własne potrzeby. Spółdzielnia, działająca w formie przewidzianej przepisami, łączy profile wytwarzania i zużycia wielu podmiotów. Dzięki temu uczestnicy mogą zwiększać wykorzystanie energii na poziomie lokalnym i korzystać z określonych ustawowo preferencji, w tym dotyczących wybranych opłat. Działalność spółdzielni energetycznej w zakresie energii elektrycznej odbywa się na obszarze sieci dystrybucyjnej o napięciu znamionowym nie wyższym niż 110 kV.

Jak ocenić zapotrzebowanie na prąd przed startem?

Podstawą jest analiza danych o zużyciu energii, która pozwala ustalić roczne zapotrzebowanie wyrażone w megawatogodzinach (MWh). W przypadku spółdzielni wytwarzającej energię elektryczną instalacje OZE muszą umożliwiać pokrycie w ciągu roku co najmniej 70% potrzeb własnych spółdzielni i jej członków. Tworząc bilans energetyczny, zestawia się przewidywaną produkcję z instalacji OZE z profilem zużycia energii przez grupę. Brak dokładnych danych o poborze prądu może prowadzić do niewłaściwego doboru mocy instalacji i wpływać na opłacalność przedsięwzięcia. Poprawnie sporządzony bilans stanowi jeden z podstawowych elementów przygotowania inwestycji.

Jakie kroki organizacyjne poprzedzają rejestrację?

Jeżeli spółdzielnia jest tworzona na podstawie Prawa spółdzielczego, liczba założycieli nie może być mniejsza niż dziesięć w przypadku osób fizycznych albo trzy w przypadku osób prawnych. Założyciele przygotowują projekt statutu określający między innymi przedmiot działalności, prawa i obowiązki członków oraz zasady funkcjonowania spółdzielni. Kolejnym etapem jest zebranie założycielskie, podczas którego założyciele uchwalają statut i potwierdzają jego przyjęcie podpisami oraz dokonują wyboru organów spółdzielni albo komisji organizacyjnej. Sposób powołania i skład poszczególnych organów należy dostosować do przepisów Prawa spółdzielczego oraz postanowień statutu. Spółdzielnia nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania jej do Krajowego Rejestru Sądowego.

Które uzgodnienia i dokumenty trafiają do urzędów?

Po utworzeniu spółdzielni konieczne jest przeprowadzenie jej rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym zgodnie z obowiązującą procedurą oraz uzyskanie wpisu do wykazu spółdzielni energetycznych prowadzonego przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Wniosek o wpis do wykazu KOWR obejmuje informacje i oświadczenia wymagane przez ustawę o odnawialnych źródłach energii, dotyczące między innymi spółdzielni, jej członków oraz instalacji OZE. W zależności od planowanych inwestycji konieczne może być również uzyskanie odpowiednich warunków przyłączenia i zawarcie wymaganych umów z uczestnikami rynku energii. Wewnętrzne zasady rozliczeń warto natomiast precyzyjnie określić w dokumentacji regulującej funkcjonowanie spółdzielni.

Skąd pozyskać środki na instalacje w spółdzielni?

Jednym z instrumentów finansowania inwestycji w odnawialne źródła energii na terenach wiejskich i miejsko-wiejskich jest program Energia dla Wsi. Zakres beneficjentów, rodzaje wspieranych inwestycji, wysokość dofinansowania i terminy naborów należy każdorazowo sprawdzać w aktualnej dokumentacji programu. Spółdzielnie energetyczne mogą również poszukiwać finansowania w innych programach krajowych i unijnych, jeśli spełniają określone w nich warunki. Programy przeznaczone dla gospodarstw domowych mają natomiast odrębne zasady i nie należy utożsamiać ich z finansowaniem inwestycji należących do spółdzielni. Pomagając klientom z naszego regionu w pozyskiwaniu dofinansowań, oddzielamy budżet na inwestycje wspólne od dotacji przeznaczonych na przedsięwzięcia realizowane przez poszczególnych członków.

Od czego zależy ocena wniosków i kwalifikowalność?

Ocena wniosku o dofinansowanie zależy od kryteriów określonych dla konkretnego programu i naboru. Mogą one obejmować między innymi status wnioskodawcy, parametry techniczne inwestycji, kwalifikowalność kosztów, przygotowanie przedsięwzięcia do realizacji oraz wymagane dokumenty dotyczące nieruchomości i przyłączenia instalacji. Znaczenie poziomu autokonsumpcji, zastosowania magazynu energii lub innych parametrów technicznych zależy od zasad danego instrumentu finansowania. Dlatego przed przygotowaniem dokumentacji należy sprawdzić aktualny regulamin i kryteria konkretnego naboru.

Jak uporządkować przygotowania i uniknąć błędów?

Jednym z czynników mogących opóźnić inwestycję jest niedoszacowanie czasu potrzebnego na uzyskanie warunków przyłączenia i przeprowadzenie pozostałych uzgodnień z operatorem systemu dystrybucyjnego. Problemem mogą być również nieprecyzyjne zasady pokrywania kosztów utrzymania instalacji i rozliczeń pomiędzy członkami. Wspieramy tworzenie spółdzielni energetycznych na Podlasiu, pomagając przygotować dokumentację oraz bilans zapotrzebowania grupy. Prawidłowo przeprowadzony proces organizacyjny ogranicza ryzyko błędów formalnych na kolejnych etapach. Jeśli planujesz stworzenie takiej jednostki wspólnie z innymi podmiotami, warto przed spotkaniem założycielskim przeanalizować możliwości technologiczne, organizacyjne i budżetowe.

Spółdzielnia energetyczna łączy lokalnych odbiorców, by wspólnie wytwarzać i rozliczać energię z OZE. Kluczowe są: analiza rocznego zużycia, bilans pokrywający co najmniej 70% zapotrzebowania, poprawny statut, rejestracja w KRS oraz uzgodnienia z operatorem sieci i KOWR. O powodzeniu decydują też kwalifikowalność kosztów, prawo do gruntu i terminowe uporządkowanie formalności.

FAQ

Ile osób potrzeba do założenia spółdzielni energetycznej?

Potrzeba minimum dziesięciu osób fizycznych albo trzech osób prawnych. Założyciele muszą też przygotować statut, wybrać organy spółdzielni i przyjąć uchwały na zebraniu założycielskim. Sama rejestracja jest więc procesem organizacyjnym, a nie pojedynczym wnioskiem.

Jak oblicza się zapotrzebowanie energii dla spółdzielni?

Podstawą są rachunki za prąd z 12 miesięcy i ich zestawienie z planowaną produkcją instalacji OZE. Na tej podstawie wylicza się roczne zużycie oraz bilans, który powinien pokrywać co najmniej 70% potrzeb członków. Taki dokument jest ważny także przy ocenie wniosku o warunki przyłączenia.

Jakie dokumenty są potrzebne do rejestracji spółdzielni energetycznej?

Potrzebne są przede wszystkim statut, lista członków, protokół z zebrania założycielskiego oraz formularze KRS-W20 z załącznikami. Po wpisie do KRS dochodzą też dane wymagane przez KOWR, w tym informacje o lokalizacji i mocy przyłączeniowej. Braki formalne zwykle wydłużają cały proces.

Z jakich programów można finansować wspólną inwestycję OZE?

Dla spółdzielni energetycznych przewidziany jest przede wszystkim program Energia dla Wsi. To z niego finansuje się m.in. farmy fotowoltaiczne, biogazownie i magazyny energii. Programy takie jak Czyste Powietrze czy Mój Prąd służą natomiast indywidualnym członkom, a nie budowie majątku spółdzielni.

Co najczęściej opóźnia powstanie spółdzielni energetycznej?

Najczęściej opóźniają ją zbyt późne uzgodnienia z operatorem sieci, niepełna dokumentacja i nieprecyzyjny statut. Problemem bywa też błędnie policzony bilans energii albo brak jasnych zasad rozliczania kosztów wewnątrz grupy. Te błędy warto wyłapać przed złożeniem wniosku.